article left right link-out audio play down up instagram whatsapp youtube facebook twitter mail link bookmark content-bundel quote
  • Wat gebeurt er in de kampen voor Oeigoeren in Chin...
    vr 23 aug 2019
  • Wat als robots onze oorlogen gaan voeren?
    wo 21 aug 2019
  • Kloppen die horrorverhalen over ontgroeningen?
    vr 16 aug 2019
  • Dit is waarom complottheorieën zo populair zijn
    wo 14 aug 2019

Wat gebeurt er in de kampen voor Oeigoeren in China?

door Gitte Hessels

Heftige nieuwsfilmpjes over strafkampen in China: je hebt ze misschien weleens gespot op je feed. Sommigen van jullie in ieder geval wel: we kregen veel DM's met vragen. Wat zijn dat voor kampen, wie zitten daar opgesloten en bestaan ze eigenlijk echt? We praten erover met China-correspondent Garrie van Pinxteren.

Allereerst: deze kampen bestaan. Dat weten we door satellietbeelden waarop je ze kan zien. Wie in die kampen opgesloten zitten? Oeigoeren, dat is een moslimminderheid in Xinjiang in China. Daar wonen 11 miljoen Oeigoeren, daarvan zit waarschijnlijk één miljoen gevangen in dit soort kampen. Hun families zijn radeloos. Om aandacht te vragen posten ze dit soort filmpjes op TikTok:

Om te begrijpen waarom, doen we eerst 'n stap terug. De Oeigoeren lijken met hun eigen cultuur en taal niet op de meerderheid van de Chinese bevolking. Ze demonstreren al jaren voor zelfstandigheid en pleegden zelfs aanslagen. China wil die onrust nieten dat is volgens president Xi Jinping de reden voor de kampen. Ook zegt China dat ze Oeigoeren kansen wil geven om mee te kunnen doen in de Chinese maatschappij. Eigenlijk betekent dat: dat ze hun eigen cultuur afleren en meer Chinees worden. Onder slechte omstandigheden.

Ook Oeigoeren die buiten de kampen leven hebben het niet makkelijk. Zij krijgen te maken met strenge controles. Ze moeten een app op hun telefoon zetten waarmee de politie alles bijhoudt wat ze doen. Ook hangen overal camera's met gezichtsherkenning. Algoritmes checken of inwoners van Xinjiang zich aan alle regels houden. Zo niet, dan kunnen ze bij controleposten op straat opgepakt worden.

#provethe90

Veel van deze Oeigoeren moeten bovendien een familielid of vriend missen: mensen die al zijn opgepakt waarschijnlijk in een kamp zitten. Hoe het met ze gaat weet niemand. De Chinese overheid zegt dat al 90 procent van hen weer is vrijgelaten. "Of dat echt zo is weten we niet", zegt correspondent Garrie. "Het is niet controleerbaar. Het zou kunnen dat een eerste groep met mensen weer is vrijgelaten, China kan ze niet allemaal voor altijd vasthouden. Het kan ook dat de overheid dit alleen zegt om de rest van de wereld gerust te stellen."

Garrie benadrukt dat er in ieder geval geen bevestiging is van de kant van de Oeigoeren. Familieleden en vrienden hebben nog niets van ze gezien of gehoord. Omdat ze geen antwoorden krijgen proberen ze nu aandacht te vragen via social media. Onder #provethe90 (wat slaat op die 90 procent 'vrijgelaten' Oegoeren) delen ze de filmpjes die je net al zag: van zichzelf met vermisten.

Tricky?

Dat zorgt voor vragen. Want alles wat Oeigoeren doen op social media neemt de Chinese politie onder de loep. Is het dan niet tricky wat ze nu doen? Garrie vindt het ingewikkeld om daar iets over te zeggen. "Voor Oeigoeren in China is het in ieder geval risicovol. Zij kunnen daardoor ook in een kamp terecht komen."

Dat ze toch kiezen om een filmpje te maken zegt volgens haar iets over de wanhoop van Oeigoeren. "Ze zitten in een lastige positie. Als ze stil blijven verdwijnt hun familie in de anonimiteit. Ze weten dat iets van zich laten horen riskant is, maar hopen dat hun situatie daardoor iets van internationale aandacht krijgt."

'Geen grote impact'

Of het iets uithaalt? "Ik ben bang dat de impact niet zo heel groot is. Ik denk dat de Chinese overheid zelf wil bepalen welke mensen gevaarlijk zijn en hoe die aangepakt moeten worden. Ongeacht wat de rest van de wereld daarvan vindt. Aan de andere kant is China best gevoelig voor het imago in het buitenland. Je weet nooit wat dit soort protesten kunnen doen."