article left right link-out audio play down up instagram whatsapp youtube facebook twitter mail link bookmark content-bundel quote
  • Wat is Artikel 13 en waarom is er gedoe over?
    wo 09 jan 2019
  • Dit moet je weten over de Nashville-verklaring
    di 08 jan 2019
  • Hoe word je een bekende rapper? NOS Stories volgde...
    do 03 jan 2019
  • Van sportevenementen tot muziek: dit kan je verwac...
    di 01 jan 2019

Wat is Artikel 13 en waarom is er gedoe over?

door Gitte Hessels

Artikel 13: al een tijdje gaat het er veel over. Het gaat over auteursrechten, politiek gebrabbel en… social media. Precies dát maakt Artikel 13 interessant: als het straks een echte wet wordt, heeft-ie ook invloed op hoe jíj socials gebruikt.

Artikel 13 heeft te maken met regels over auteursrechten waar de Europese Unie al een tijdje aan werkt. Die regels zíjn er al, maar komen uit 2001. Toen was internet nog niet zo groot. Insta? Snap? YouTube? Misschien moeilijk voor te stellen, maar dat was er allemaal nog niet. En dus waren afspraken over wat je online mag gebruiken en delen nog helemaal niet nodig.

Nu internet wél de place to be is missen die afspraken. Weet jij bijvoorbeeld of je foto’s die niet van jou zijn mag delen op je Insta? En of je zomaar muziek van je favoriete artiest onder je vlog mag zetten? Precies. Ook makers en artiesten strugglen met die onduidelijke regels. Als iemand bijvoorbeeld hun track jat, is het nu nog lastig om daar iets tegen te doen.

Filter checkt de boel 

Hoog tijd om de regels een upgrade te geven, vindt de EU. De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat makers straks wél gewoon geld krijgen als hun content online wordt (her)gebruikt. Artikel 13 helpt daarbij: de regel bepaalt dat social media-platforms, YouTube en Insta bijvoorbeeld, verantwoordelijk worden voor alles wat hun gebruikers uploaden. Dat betekent dat ze honderd procent zeker moeten weten dat iedere gebruiker dingen upload die van zichzelf zijn. Enne… gaat dat mis, dan hebben zíj een probleem. 

Een slim uploadfilter gaat de boel checken. Dat filter scant of dat wat je upload ook écht van jou is, en moet zo bepalen wat wel en niet online komt. Wil je een zelfgemaakte video uploaden op YouTube met een nummer van Beyoncé eronder? Heb je pech. YouTube kiest er dan voor om ‘m tegen te houden. Zou YouTube dat niet doen, dan moet het een smak geld betalen aan bijvoorbeeld de platenmaatschappij.

Leeg internet?

Sommige mensen twijfelen of een uploadfilter wel zo’n goed idee is. Is-ie slim genoeg om uitzonderingen op de regel herkennen? Want die zijn er nog al wat. Het gaat dan om beelden waar rechten op zitten, maar je wél gewoon mag gebruiken. Memes bijvoorbeeld. Als het de software niet lukt om memes te herkennen als 'safe' en ze alsnog tegenhoudt, wordt het internet waarschijnlijk een stukkie leger in Europa. Sommige mensen gebruiken liever andere woorden. 'Het vrije internet loopt gevaar', zeggen ze. 

Dat zijn heftige woorden, en die horen Europese regelmakers ook. Ze zijn het dan ook nog niet met elkaar eens over hoe de regels er precies uit moeten zien. En voor wie ze gelden. Daar komt het komende halfjaar duidelijkheid over. En dan duurt het nog een jaar of twee voordat de afspraken zijn omgezet in de Nederlandse wetgeving. Sowieso ga je er tot 2021 nog niets van merken, dus. 

Wat jullie willen weten

Best ingewikkeld, he? Dat vinden Feline (13), Hanna (11) en Lisca (13) ook. Ze drie hebben een fanaccount op Insta en maken zich nu zorgen. Hanna: 'We horen overal over Artikel 13 en willen weten hoe het zit. Daarom hebben we een Insta-account opgericht: artikel13duidelijkheid. We krijgen veel vragen van volgers die ook een fanaccount hebben, of bijvoorbeeld een meme-account.' We stelden de meest gestelde vragen een hoogleraar Informatierecht, Mireille van Eechoud. Ze weet alles van auteursrechten.

Ik heb een fanaccount op Insta en ben bang dat dat verwijderd gaat worden. Is dat nodig?

Mireille: 'Op een fanaccount deel je vaak beelden die niet van jou zijn. Eigenlijk mag dat niet – nu ook al niet. Check de voorwaarden maar eens: daarin staat dat Insta jouw account kan verwijderen als je het tóch doet. Ook nu al, dus. Als Artikel 13 ingaat, zou het kunnen dat Insta nog nauwkeuriger gaat controleren en ook jouw fanaccount deletet.'

Is er iets wat je kunt doen om je fanaccount op Insta te houden?

Mireille: 'Beelden gebruiken die echt van jou zijn. Of beelden waarvoor je toestemming hebt gekregen om ze te delen. In je bio zetten dat je account een fanaccount is helpt in ieder geval niet. Dat maakt Insta verder niet zo veel uit. Wat je doet mag niet, en da’s wat telt.'

Ik heb een meme-account op Insta. Mag ik daar straks nog wel op posten?

Mireille: 'Ja. Dat heeft te maken met een uitzondering op het auteursrecht. Die bepaalt dat wanneer je een plaatje om de spot te drijven, je wél beeld mag gebruiken dat niet van jou is. Die uitzondering geldt ook straks nog. Toch kan het zijn dat Insta jouw meme straks tegenhoudt. Niet omdat het niet mag, maar omdat Insta liever op safe wil spelen. Het kan zijn dat ze liever iets teveel posts tegenhouden dan te weinig. Dat weten we nu nog niet.'

Waarom kondigen social media helemaal niets aan over Artikel 13?

Mireille: 'Omdat de regels nog niet vaststaan. Op dit moment zijn het Europees Parlement en Raad van EU-ministers nog druk aan het onderhandelen over hoe Artikel 13 er precies uit gaat zien. Als daar straks duidelijkheid over is denk ik dat Insta er echt nog wel aandacht aan gaat besteden.'

Hoe zit het met YouTube: gaat dat er straks anders uitzien?

Mireille: 'Het zou kunnen dat sommige bestaande én nieuwe video’s straks worden geblokkeerd in de EU. Je kunt dus minder zien, plus: in Europa zal je sommige content niet meer kunnen uploaden.'

Raken YouTubers hun baan kwijt door Artikel 13?

Mireille: 'Nee, niet per se. Het hangt ervan af wat ze maken. Laten ze vooral veel filmpjes zien van anderen? Dan zullen ze wel gaan merken dat die worden tegengehouden. Maak je gewoon eigen video’s? Dan merk je er niets van. Ze hebben namelijk gewoon zélf de rechten op die video’s.'